//! Observador estadístico. Mantiene marginales y co-ocurrencias dentro de una //! ventana deslizante. Calcula entropía de Shannon e información mutua para //! identificar correlaciones significativas. //! //! Diseño: //! - Counters incrementales: cada `record()` es O(window_size) en el peor //! caso (actualiza co-ocurrencias con cada evento del window). //! - Sin recomputaciones globales: marginales y joint counts son state. //! - El cálculo de H(X), P(B|A), I(A;B) es O(|distinct events|). use crate::rules::EventKind; use std::collections::{HashMap, VecDeque}; use std::time::Instant; /// Evento timestamped. El timestamp se conserva para futuras políticas de /// expiración por tiempo (no sólo por count). #[derive(Debug, Clone)] pub struct TimedEvent { pub kind: EventKind, pub at: Instant, } pub struct Observer { window: VecDeque, window_size: usize, marginal: HashMap, cooccur: HashMap<(EventKind, EventKind), u64>, total: u64, } impl Observer { pub fn new(window_size: usize) -> Self { Self { window: VecDeque::with_capacity(window_size), window_size, marginal: HashMap::new(), cooccur: HashMap::new(), total: 0, } } /// Registra un evento. Actualiza marginales y co-ocurrencias contra todo /// evento aún en la ventana. pub fn record(&mut self, kind: EventKind) { let now = Instant::now(); let timed = TimedEvent { kind: kind.clone(), at: now }; // Co-ocurrencias: este evento con cada uno previo en ventana. for w in &self.window { *self.cooccur .entry((w.kind.clone(), kind.clone())) .or_insert(0) += 1; } self.window.push_back(timed); if self.window.len() > self.window_size { self.window.pop_front(); } *self.marginal.entry(kind).or_insert(0) += 1; self.total += 1; } /// Entropía de Shannon de la distribución marginal de eventos. /// H(X) = −Σ p(x) log₂ p(x). Unidad: bits. pub fn shannon_entropy(&self) -> f64 { if self.total == 0 { return 0.0; } let total = self.total as f64; self.marginal.values() .map(|&c| { let p = c as f64 / total; if p > 0.0 { -p * p.log2() } else { 0.0 } }) .sum() } /// P(b | a) = "dado que algo siguió a `a` dentro del window, qué fracción /// fue `b`". Suma 1 sobre todos los b posibles para un a fijo. /// /// Implementación: cooccur(a, b) / Σ_x cooccur(a, x). Esto da una /// probabilidad condicional propia [0, 1]. pub fn conditional_prob(&self, a: &EventKind, b: &EventKind) -> f64 { let joint = self.cooccur .get(&(a.clone(), b.clone())) .copied() .unwrap_or(0) as f64; let row_total: u64 = self.cooccur.iter() .filter_map(|((x, _), c)| if x == a { Some(*c) } else { None }) .sum(); if row_total == 0 { 0.0 } else { joint / row_total as f64 } } /// Información mutua puntual entre `a` y `b`: /// PMI(a, b) = log₂( P(a, b) / (P(a) · P(b)) ). /// Positivo → más correlacionados de lo que sugiere independencia. pub fn pmi(&self, a: &EventKind, b: &EventKind) -> f64 { if self.total == 0 { return 0.0; } let total = self.total as f64; let joint = self.cooccur .get(&(a.clone(), b.clone())) .copied() .unwrap_or(0) as f64 / total; let pa = self.marginal.get(a).copied().unwrap_or(0) as f64 / total; let pb = self.marginal.get(b).copied().unwrap_or(0) as f64 / total; if joint == 0.0 || pa == 0.0 || pb == 0.0 { return 0.0; } (joint / (pa * pb)).log2() } /// Información mutua acumulada de la pareja (a, b) ponderada por su /// probabilidad conjunta. Útil como medida de "interés" del par. pub fn weighted_pmi(&self, a: &EventKind, b: &EventKind) -> f64 { if self.total == 0 { return 0.0; } let joint = self.cooccur .get(&(a.clone(), b.clone())) .copied() .unwrap_or(0) as f64 / self.total as f64; joint * self.pmi(a, b) } pub fn marginals(&self) -> &HashMap { &self.marginal } pub fn cooccurrences(&self) -> &HashMap<(EventKind, EventKind), u64> { &self.cooccur } pub fn total(&self) -> u64 { self.total } pub fn window_size(&self) -> usize { self.window_size } pub fn current_window(&self) -> usize { self.window.len() } /// Últimos N eventos del window, en orden cronológico (más viejo primero). /// Si N > window.len(), devuelve todo el window. pub fn recent(&self, n: usize) -> impl Iterator { let start = self.window.len().saturating_sub(n); self.window.range(start..) } } #[cfg(test)] mod tests { use super::*; use crate::rules::EventKind::*; #[test] fn entropy_zero_for_single_event() { let mut obs = Observer::new(10); for _ in 0..5 { obs.record(EnteSpawned); } // Distribución degenerada: una sola observación posible → H = 0. assert!(obs.shannon_entropy() < 1e-9); } #[test] fn entropy_one_for_balanced_binary() { let mut obs = Observer::new(100); for _ in 0..10 { obs.record(EnteSpawned); } for _ in 0..10 { obs.record(EnteDied); } // Bernoulli(0.5) → H = 1 bit. assert!((obs.shannon_entropy() - 1.0).abs() < 1e-9); } #[test] fn conditional_prob_perfect_dependency() { let mut obs = Observer::new(100); // Spawned siempre seguido por Died. for _ in 0..5 { obs.record(EnteSpawned); obs.record(EnteDied); } let p = obs.conditional_prob(&EnteSpawned, &EnteDied); assert!(p > 0.0, "esperamos correlación positiva, got {p}"); } }